Konya Aydınlar Ocağı, geleneksel Selçuklu Salı Sohbetleri kapsamında düzenlenen programda, Türkistan mücahidi ve âlim Ahmet Hâki İzler’i (Hâki Efendi) andı.
Programda konuşan Aydınlar Ocağı Başkanı Dr. Mustafa Güçlü, Hâki Efendi’nin hem ilmi hem de mücadelesiyle unutulmaz bir iz bıraktığını söyledi.
TÜRKİSTAN’IN MÜCADELESİ VE HÂKİ EFENDİ’NİN HİKAYESİ
Konevi Derneği salonunda gerçekleştirilen programda Dr. Güçlü, Türkistan coğrafyasının tarihine değinerek konuşmasına başladı:
“Merkezi Asya, yüzyıllar boyunca Türk hâkimiyetinde olmuş bir bölgedir. Ancak iç mücadeleler Rusya’nın güçlenmesine zemin hazırladı.”
Rusya’nın Kırım’ı ilhakıyla başlayan işgal sürecinin Türk halkını derinden etkilediğini belirten Güçlü, Hâki Efendi’nin bu süreçte Türkistan’ın bağımsızlığı için mücadele eden bir mücahit olduğunu söyledi.
SÜRGÜN, HİCRET VE TÜRKİYE YILLARI
1887 yılında Buhara’da doğan Hâki Efendi’nin iyi bir din eğitimi aldığını, Rusça öğrendiğini ve bağımsızlık mücadelesine katıldığını aktaran Güçlü, şöyle devam etti:
“Türkistan işgal edilince hicret etmek zorunda kaldı. Hakkında idam kararı verildi.
Meşakkatli bir yolculuğun ardından Enver Paşa’nın yanında mücadele etti.
Daha sonra Türkiye’ye hicret edip Ankara’ya geldi.”
Konya’ya yerleşen Hâki Efendi’nin, hayatının geri kalanını burada geçirdiğini, ilimle uğraşırken geçimini tablada satış yaparak sağladığını söyledi.
DERİN BİR ÂLİM VE KUVVETLİ BİR ŞAİR
Arapça, Farsça ve Türkçe’nin tüm lehçelerine hâkim olan Hâki Efendi’nin, Tahir Büyükkörükçü gibi önemli isimlere de Farsça öğrettiğini belirten Güçlü, şu anekdotu paylaştı:
“Bir gün cübbesiyle tuvalete girdiği için eleştirilen Hâki Efendi,
‘Siz tuvalete girerken kalbinizi dışarıda mı bırakıyorsunuz?’ diyerek ders vermiştir.”
Hâki Efendi’nin şair yönüne de değinen Güçlü, Kıbrıs Lefkoşa Mevlevihanesi’nde duvarda yer alan beyitinin, onun derin düşünce dünyasının göstergesi olduğunu söyledi.
“KONYA OLARAK ONA VEFA BORCUMUZ VAR”
Dr. Güçlü, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Hem Türklüğün özgürlüğü için verdiği mücadeleden dolayı, hem de Konya’da birçok insan yetiştirdiği için ona minnet borçluyuz.
Bu programlarla o vefa borcunu bir nebze de olsa ödemeye çalışıyoruz.”
1975 yılında Konya’da vefat eden Ahmet Hâki Efendi’nin kabri, Üçler Mezarlığı’nda, Hacı Veyiszade Mustafa Efendi’nin yakınında bulunuyor.
