Yaz sıcakları bastırdıkça, sokak lezzetlerinin cazibesi artıyor ancak bu lezzetlerin ardında gizlenen besin zehirlenmesi riski de önemli ölçüde yükseliyor. Nev Sağlık Grubu Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Mustafa Özel, özellikle sıcak havalarda artan bu risklere karşı vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyardı.
YAZ AYLARINDA BESİN ZEHİRLENMESİ TEHLİKESİ KATLANIYOR
Son dönemde ölümle sonuçlanabilen vakaların da yaşandığı besin zehirlenmeleri, ekonomik ve pratik bir seçenek olarak görülen sokak lezzetlerinin, yetersiz hijyen koşulları ve yanlış saklama yöntemleriyle adeta birer zehir yuvasına dönüşebileceğini gözler önüne seriyor. Dr. Özel, besin zehirlenmesinin, mikroorganizmalar veya toksinlerle kontamine olmuş gıdaların tüketilmesi sonucu ortaya çıkan ciddi bir klinik durum olduğunu belirtti. Bu duruma yol açan başlıca etkenler arasında Salmonella, Staphylococcus aureus toksinleri, E. Coli, Clostridium perfringens, Norovirüs ve Vibrio türleri başı çekiyor.
KİMLER DAHA RİSK ALTINDA VE NEDEN?
Bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerin besin zehirlenmesine karşı daha savunmasız olduğunu vurgulayan Dr. Özel, 5 yaş altı çocuklar, 65 yaş üstü bireyler, hamileler, kronik hastalığı olanlar ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananların daha ağır seyirli tablolarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Gıda kaynaklı enfeksiyonların bulaşıcı niteliği, kusma ve dışkı yoluyla mikroorganizmaların hızla yayılmasına neden oluyor. Sokak lezzetlerinde riskin artmasının temel nedenleri arasında uygun olmayan saklama koşulları, hijyen eksikliği, denetim yetersizliği ve kirli su kaynaklı riskler öne çıkıyor. Özellikle et, tavuk ve deniz ürünlerinin uzun süre açıkta bekletilmesi, 5-60 derece arasındaki 'tehlikeli sıcaklık bölgesi'nde bakterilerin hızla çoğalmasına yol açıyor. Satıcıların el hijyeni, kullandıkları ekipmanların temizliği ve çiğ ile pişmiş gıdaların aynı ekipmanla hazırlanması gibi faktörler büyük önem taşıyor. Kaynağı belirsiz deniz ürünleri ve kirli sularda toplanan midyelerdeki ağır metal ve mikroorganizma riski de cabası.
EN RİSKLİ SOKAK LEZZETLERİ VE KORUNMA YOLLARI
En yüksek riski taşıyan sokak lezzetlerinin başında midye dolma ve midye tava geliyor; bu ürünlerde Vibrio ve Salmonella riski yüksek. Tavuk ve et döner, yetersiz pişirme veya uzun süre sıcaklıkta beklemesi durumunda zehirlemeye yol açabiliyor. Avrupa'da bile satışı yasak olan kokoreç, iç organ temelli kontaminasyon ve hijyen sorunları nedeniyle tehlikeli. Kumpir ve garnitürlü ürünlerde mayonez ve salataların oda sıcaklığında beklemesi, balık ekmek ve kızartmalarda kullanılan yağın çapraz bulaşma riski taşıması da dikkat çekiyor. Belirtiler genellikle 1-72 saat içinde bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, ateş ve halsizlik olarak ortaya çıkıyor. Kusma veya ishalin 24-48 saatten uzun sürmesi, kanlı ishal, yüksek ateş, aşırı halsizlik veya dehidratasyon belirtileri görüldüğünde acilen hastaneye başvurulmalı. Uzmanlar, kalabalık ve sirkülasyonu yüksek tezgâhları tercih etmek, yemeğin hazırlanışını gözlemlemek, ekipmanların temizliğine dikkat etmek, sıcak-soğuk zincirine uymak, tezgâhta uzun süre beklemiş yiyeceklerden kaçınmak ve elleri yıkamak gibi basit önlemlerle bu risklerin büyük ölçüde azaltılabileceğini belirtiyor.
