Brezilya'nın Belem kentinde devam eden BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 30. Taraflar Konferansı (COP30), iklim krizinin yarattığı yıkıcı etkilerle mücadele için gereken finansmanın yetersizliğini ve bu açığın nasıl kapatılacağına dair kritik tartışmalara sahne oluyor.
İKLİM FİNANSMANINDA BÜYÜK BOŞLUK
Enerji, Çevre ve Su Konseyi (CEEW) tarafından düzenlenen bir toplantıda, iklim finansmanına duyulan acil ihtiyaç masaya yatırıldı. Hindistan merkezli düşünce kuruluşu CEEW'in kurucu ortağı Dr. Arunabha Ghosh, Doğal Kaynaklar Savunma Konseyi'nden Yamide Dagnet ve Brookings Enstitüsü'nden Amar Bhattacharya gibi önde gelen isimlerin katıldığı toplantıda, COP30'un ülkelerin iklim konusundaki taahhütlerinin samimiyetini ölçecek bir sınav olacağı vurgulandı. Ghosh, "Dünyanın bu çatı altında ilk kez bir araya gelmesinin üzerinden otuz yıl geçti. Artık soru, harekete geçip geçmeyeceğimiz değil birlikte harekete geçip geçmeyeceğimizdir." diyerek aciliyetin altını çizdi. Küresel iklim finansmanında ilk doldurulması gereken boşluğun dayanışma olduğunu belirten Ghosh, iklim krizinden sorumlu en büyük 25 ekonominin kayıp ve zarar finansmanında liderlik yapmasının hem ahlaki hem de rasyonel bir ekonomik sorumluluk olduğunu ifade etti.
YETERSİZ FİNANSMAN VE BELİRSİZ YOL HARİTALARI
Dagnet, COP30'un asıl amacının uyum ve kayıp-zarar finansmanı konusunda hem verilen hem de ihtiyaç duyulan desteğin takip edilebileceği net göstergeler ve bir yol haritası belirlenmesi olduğunu belirtti. Finansman konusunda önemli belirsizlikler olduğunu dile getiren Dagnet, "Uyum finansmanı konusunda 2025 sonrası için net bir plan yok. Aslında bu plan COP29'un yapıldığı Bakü'den, Belem'deki bu zirveye kadar geçen sürede tartışılmalıydı ama tartışılmadı." diyerek eleştiride bulundu. Glasgow İklim Paktı'nın gerekliliklerini hatırlatan Dagnet, gelişmiş ülkelerin uyum finansmanını iki katına çıkarma taahhüdüne karşın, Az Gelişmiş Ülkeler ve Afrika Grubu'nun bunun üç katına çıkarılmasını istediğini ve bunun da yılda yaklaşık 120 milyar dolara denk geldiğini, ancak yine de gerekli 350 milyar doların çok gerisinde kaldığını belirtti. Kayıp ve Zarar Fonu'nun yaklaşık 800 milyon dolarlık büyüklüğünün, örneğin Melissa Kasırgası'nın Jamaika'ya 8 milyar dolara mal olması gibi gerçek ihtiyaçları karşılamaya yetmediğini vurguladı.
TEMİZ ENERJİ GEÇİŞİ İÇİN BÜYÜK YATIRIM GEREKLİ
Bhattacharya ise iklim kriziyle mücadelede en büyük finansman ihtiyacının temiz enerji geçişi için olduğunu vurguladı. Değerlendirmelerine göre, 2030'a kadar yıllık 3,2 trilyon dolarlık yatırım ihtiyacının 2 trilyon dolarından fazlasının temiz enerji geçişine ayrılması gerektiğini belirtti. Uyum, dayanıklılık ve kayıp-zarar için yaklaşık 750–850 milyar dolar harcanması gerektiğini ekledi. Kayıp ve zarar için uygun ve düşük maliyetli finansman bulunmadığını, oysa uyum ve dayanıklılık yatırımlarının her 1 dolara karşılık 10 dolardan fazla fayda sağladığını vurgulayan Bhattacharya, doğanın restorasyonu gibi alanların da yatırım öncelikleri arasında yer alması gerektiğini dile getirdi. Amerika Birleşik Devletleri'nin iklim finansmanından çekilmesinin finansmanı azalttığını belirten Bhattacharya, düşük maliyetli ve geniş ölçekte uygulanabilecek finansman kaynaklarına odaklanılması gerektiğini, bu konuda karbon piyasalarının en büyük potansiyeli taşıdığını ifade etti.
