Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukların akademik başarılarını ve sosyal ilişkilerini olumsuz yönde etkileyebilen bir durumdur. Psikolog İrem Güler, DEHB'li çocukların sosyal ilişkilerde dürtüsellik nedeniyle akranlarıyla sorunlar yaşayabileceğini belirtirken, doğru destekle hem akademik hem de sosyal alanlarda önemli gelişmeler gösterebileceklerini vurguladı.
DEHB Sadece Çocukluk Dönemine Özgü Değil
DEHB'nin sadece çocukluk dönemine özgü bir durum olmadığı, ergenlik ve yetişkinlikte de devam edebileceği belirtiliyor. Medical Park Ankara Hastanesi'nden Psikolog İrem Güler, bu nörogelişimsel tablonun doğru tanı ve çok yönlü destekle bireylerin yaşam kalitesini artırabileceğini ifade etti. DEHB'nin dikkat, dürtü ve aktiviteyi etkilediğini söyleyen Güler, tanı için belirtilerin genellikle 12 yaşından önce başlaması gerektiğini ancak her zaman bu dönemde fark edilmeyebileceğini ekledi.
DEHB Belirtileri ve Yanlış Bilinenler
DEHB'nin belirtileri dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik olarak üç ana başlıkta toplanıyor. Dikkatini sürdürmekte zorlanma, sık hata yapma, eşyaları kaybetme ve görevleri organize edememe dikkat alanındaki güçlükler arasında yer alıyor. Hiperaktivite yerinde duramama veya içsel huzursuzluk şeklinde görülebilirken, dürtüsellik söz kesme, sırasını bekleyememe ve sonuçlarını düşünmeden hareket etme gibi davranışlarla kendini gösteriyor. Güler, "Çok hareketli değilse DEHB değildir" düşüncesinin doğru olmadığını, her bireyde aynı belirtilerin görülmeyebileceğini ve dikkat eksikliği ile hiperaktivitenin her zaman birlikte görülmeyebileceğini belirtti. Okul başarısı ve sosyal ilişkilerin de bu durumdan etkilenebileceği, ancak doğru destekle çocukların önemli gelişmeler gösterebileceği ifade edildi.
Tanı, Tedavi ve Ailelere Öneriler
DEHB'nin tanı sürecinin uzman tarafından yürütüldüğünü ve gelişim öyküsü, aile ve öğretmen gözlemleriyle birlikte birden fazla ortamda belirtilerin görülüp görülmediğinin değerlendirildiğini söyleyen Güler, bazı durumlarda bilgisayar tabanlı testlerin de süreci destekleyebileceğini belirtti. Tedavi sürecinde ilaçların dikkat ve dürtü kontrolünü düzenlerken, psikolojik desteğin bireye zaman yönetimi ve başa çıkma becerileri kazandırdığını anlattı. Hafif durumlarda psikolojik desteğin yeterli olabileceği, orta ve ağır vakalarda ise iki yöntemin birlikte uygulanmasının daha etkili sonuçlar verdiğini vurguladı. Ailelere, tutarlı bir günlük rutin oluşturma, görevleri küçük parçalara bölme, görsel hatırlatıcılar kullanma ve çocuğun başarılarını takdir etme gibi önerilerde bulunan Güler, ekran süresinin sınırlandırılması ve düzenli uyku alışkanlığının da önemli olduğunu ekledi. DEHB'li bireylerin ilgi duydukları alanlarda yoğun odaklanma, hızlı problem çözme ve farklı düşünme gibi güçlü yönlere sahip olabileceğini belirten Güler, toplumda DEHB ile ilgili yanlış bilgilerin yaygın olduğunu ve bu durumun bireylerin destek almasını geciktirebileceğini hatırlattı.
