Necmettin Erbakan Üniversitesi'nde (NEÜ) yürütülen çığır açıcı bir proje, bireysel ve toplumsal dayanıklılığın beyindeki izlerini sürmeyi hedefliyor. Psikologlar, sosyologlar ve bilgisayar mühendislerini bir araya getiren 'Bireysel ve Kolektif Dayanıklılığın Nörofizyolojik Belirteçleri' adlı çalışma, travma sonrası toparlanma süreçlerini ve toplumsal dayanıklılığın beyinsel haritasını çıkaracak.
DAYANIKLILIĞIN BEYİNDEKİ KODLARI ÇÖZÜLECEK
NEÜ Travma Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Seher Akdeniz, projenin temel amacını şöyle açıklıyor: "Özellikle psikolojik dayanıklılığı ve toplumsal dayanıklılığı artırıcı çalışmalarda nelerin etkili olduğunu belirleyip, bu bilgileri toplumsal faydaya dönüştürecek programlar geliştirmeyi amaçlıyoruz." Türkiye'de alanında ilk olma özelliği taşıyan bu proje, bireylerin zorlu yaşam olayları karşısındaki dirençlerini ve iyileşme kapasitelerini bilimsel verilerle analiz edecek. Toplumsal dayanıklılığın insan psikolojisi üzerindeki etkileri de bu kapsamlı araştırmanın merkezinde yer alıyor.
NÖROLOJİK BOYUT KAZANAN BİR ARAŞTIRMA
Doç. Dr. Akdeniz, psikolojik dayanıklılığın genellikle öz-bildirim ölçekleriyle ölçüldüğünü ancak bu projede somut biyobelirteçlerle bu süreci zenginleştirmeyi hedeflediklerini vurguluyor. "Travma sonrası gelişimde, bireylerin zorluklardan nasıl daha güçlü çıktığını disiplinler arası bir yaklaşımla anlamaya odaklandık. İnsanın sosyal bir varlık olması ve kriz anlarında toplumsal bir bağ kurarak güç bulması da araştırmamızın önemli bir parçası. Toplumsal dayanıklılığın, beynimizde strese karşı koruyucu bir kalkan oluşturup oluşturmadığını ilk kez nörolojik düzeyde inceliyoruz." Binlerce kişiden toplanan verilerle belirli algoritmalara uyan katılımcılar, EEG ve göz takip cihazı ölçümleri için deneylere davet ediliyor.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ KARAR SİSTEMLERİ YOLDA
NEÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve TRAUM Müdürü Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Ayşe Merve Acılar ise projenin teknik boyutuna ışık tutuyor. "Katılımcılarımızdan aldığımız EEG ve göz izleme kayıtlarını sinyal işleme ve işaretleme yöntemleriyle temizleyerek makine öğrenmesi için bir veri seti oluşturuyoruz. Amacımız, makine öğrenmesi algoritmalarıyla bireyin dayanıklılığına özgü biyobelirteçleri tespit etmek." Bu biyobelirteçler sayesinde, psikoloji alanında geliştirilecek programlarda karar destek sistemi olarak kullanılabilecek yapay zeka destekli uygulamaların önü açılacak. Bu algoritmalar, veriden öğrenerek klasik istatistik yöntemlerinin ötesine geçerek görünmeyeni keşfetme potansiyeli taşıyor.
