Türkiye'nin önemli su kaynaklarından biri olan İznik Gölü, giderek küçülme tehlikesiyle karşı karşıya. Bu durumun en önemli nedenlerinden biri olarak, ABD merkezli Cargill firmasının, gölü besleyen yeraltı sularından yılda 1 milyon metreküpten fazla su çektiği yönündeki iddialar gösteriliyor. Marmara Bölgesi'nin en büyük, Türkiye'nin ise beşinci büyük doğal gölü olan İznik Gölü, birçok olumsuz faktörün bir araya gelmesiyle yok olma tehlikesi yaşıyor.
Cargill'in Su Çekimi ve Etkileri
Bölgede İznik Gölü'nü besleyen ve stratejik öneme sahip yeraltı sularını, göl çevresinde faaliyet gösteren birçok fabrika tüketiyor. İddialara göre, bu fabrikalardan biri olan Cargill, kendilerine ücretsiz tahsis edilen 6 yeraltı su kuyusundan yılda 1 milyon metreküpten fazla su çekiyor. Bu durum, gölün su seviyesinin düşmesine doğrudan etki ediyor. Cargill ise bu iddiaları reddederek, İznik Gölü'nden su çekmediklerini savunuyor. Yıllık 1 milyon metreküp suyun ne kadar büyük bir miktar olduğunu anlamak için, Bursa Büyükşehir Belediyesi BUSKİ Genel Müdürlüğü'nün hizmet verdiği 3 milyon 238 bin 618 kişinin 2 günde tükettiği suya denk geldiği belirtiliyor. Hatta bu miktar, Türkiye'de hayata geçirilmesi planlanan "su hasadı ve gri su" çalışmaları kapsamında yıllık planlanan toplam 10 milyon metreküplük kazanımın onda biri kadar.
Suyun Kullanımı ve Çevresel Etkiler
Cargill'in Bursa Fabrikası'nda, İznik Gölü'nü besleyen kaynaklardan çektiği iddia edilen 1 milyon metreküpten fazla suyun kullanıldıktan sonra arıtılarak doğaya bırakıldığı ancak bu suyun, Karsak Deresi yoluyla Gemlik Körfezi'ne gittiği, dolayısıyla İznik Gölü'ne faydasının olmadığı ifade ediliyor. Deşarj edilen suyun Gemlik Körfezi'nde deniz suyu sıcaklığını artırarak müsilaj tehlikesini tetiklediği de kaydediliyor. Bu durum, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın gölleri kurtarmak için özel planlar hazırladığı ve yatırımlar yaptığı bir dönemde, İznik Gölü'nü besleyen kaynaktan su çekiminin sürdüğünü gözler önüne seriyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, daha önce Eğirdir Gölü'nün kurtarılması için başlatılan çalışmalardan bahsetmiş ve benzer planların İznik, Sapanca gibi diğer göller için de sürdürüldüğünü açıklamıştı.
Bursa Belediyesi ve Cargill'in Açıklamaları
Birkaç yıl önce Bursa Büyükşehir Belediyesi Meclis kararlarına da yansıyan Cargill meselesi, görüşme tutanaklarında yer almıştı. BUSKİ'nin firma hakkındaki inceleme raporuna göre Cargill'in 6 adet yeraltı suyu kullanım belgesi aldığı, her bir belge için yıllık 243.000 ton (yaklaşık 243.000 metreküp) tahsis yapıldığı ve toplamda yıllık 1 milyon 458 bin metreküp su çekimi yapabildiği belirtilmişti. Ancak Cargill, "Ekonomik Etki Analizi Raporu-2025"te İznik Gölü'nün küçülmesinin başlıca nedenleri arasında iklim değişikliğine bağlı buharlaşma, azalan yağış miktarı ve verimsiz sulama uygulamalarını göstererek, bölgede Su Geri Dönüşüm Projesi'ni hayata geçirdiğini ve çiftçileri desteklediğini ifade ediyor.
