Ilgaz Belediye Başkanı Mehmet Öztürk'ün, Ilgaz sarıkılçık pirinci için Avrupa coğrafi işaret belgesi alacakları yönündeki açıklamasının ardından, bölgenin köklü tarımsal mirasına sahip çıkan Tosya Belediyesi'nden sert bir yanıt geldi. Tosya Belediyesi, bu tür girişimlerin coğrafi işaret hukukuna aykırılık teşkil ettiğini vurgulayarak, kendi tescilli haklarını koruma konusundaki kararlılığını net bir dille ortaya koydu.
Tescilli Haklar ve Hukuki Mücadele
Tosya Belediyesi tarafından yapılan açıklamada, "Belediyemiz, bu milli değerin aslına uygun şekilde korunması ve gelecek nesillere aktarılması hususundaki kararlılığını sürdürecek, tescilli haklarımızın korunması için gerekli her türlü hukuki süreci titizlikle takip edecektir" ifadeleri kullanıldı. Ilgaz Belediye Başkanı Öztürk'ün AB'den coğrafi işaret tescil belgesi alma çalışmaları, sarıkılçık pirincinin coğrafi işaretle tescillendiği Tosya'da ciddi tepkilere yol açtı. Tosya Belediyesi, bölge dışındaki ekolojik şartların aynı kaliteyi yakalayamadığını ve bu durumun başka bölgelerde sahiplenilmenin önüne geçtiğini belirtti.
Tarihi ve Bilimsel Dayanaklarla Koruma Altında
Tosya sarıkılçık pirinci, yaklaşık 500 yıllık bir geçmişe sahip olup, 16. yüzyıldan beri Tosya ile özdeşleşmiştir. 1926'da Atatürk'ün talimatıyla kurulan Türkiye'nin ilk çeltik fabrikası da bu kültürü pekiştirmiştir. Maratelli, akçeltik ve yaşar pirinçleriyle birlikte, 12 Kasım 2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 8 Kasım 2017'de 230 tescil numarasıyla münhasıran Tosya Belediye Başkanlığı adına 'Menşe Adı' statüsünde tescil edilmiştir. Bu tescil, ürünün sadece Tosya sınırları içindeki Devrez Vadisi'nin özel toprak yapısı ve kar sularıyla sulanmasıyla oluşan özgün karakterini koruma altına almaktadır. Bilimsel araştırmalar, Tosya dışındaki ekolojik şartlarda aynı kalitenin yakalanamadığını, hatta tohum dahi oluşturulamadığını kanıtlamıştır. Düşük amiloz oranı, özgün aroması ve kendine has morfolojik yapısı gibi özellikler, onu diğer pirinçlerden ayıran sarsılmaz niteliklerdir. 2025 yılı itibarıyla 900 hektarlık alanda 7 bin 380 ton rekolteye ulaşan Tosya, üretimdeki gücünü ve haklılığını kanıtlamaktadır. Bu hukuki ve tarihi gerçekler ışığında, Tosya sarıkılçık pirinci isminin ve markasının tescil dışı alanlarda kullanılmasına yönelik girişimler, coğrafi işaret hukukuna açıkça aykırıdır.
