Trabzon'un Ortahisar ilçesindeki Pazarkapı Mahallesi'nde, 2020 yılında yıkılan Kadınlar Hali Pazarı'nın altında tarihi bir hazine uyandı. Yapılan arkeolojik kazılarda, antik döneme ait bir dere limanı ve rıhtım yapısı ortaya çıkarıldı. Bu keşif, Trabzon'un ticari geçmişinin Milat'tan öncesine uzandığını somut kanıtlarla gözler önüne serdi.
DÜNYADA SADECE ÜÇ TANE VAR
Arkeolog Vedat Keleş ve Koruma Uzmanı Yaşar Selçuk Şener'in yürüttüğü çalışmalar, Kuzgundere Deresi'ne bağlı bu yapının dünyada bilinen sadece üç dere limanından biri olduğunu tespit etti. Bu durum, antik dönemde Trabzon'da sadece deniz ticaretinin değil, dere ve iç limanlar üzerinden yürütülen ticari faaliyetlerin de ne kadar kritik bir rol oynadığını ortaya koydu. Yapı, M.Ö. 1. yüzyıl ile M.S. 1. yüzyıl arasına tarihleniyor ve Roma, Bizans, Osmanlı ile Cumhuriyet dönemlerine ait izler taşıyor.
135 METRELİK DEVASA BİR RIHITIM
2024 yılında hız kazanan kazı ve restorasyon çalışmalarında, yaklaşık 6-8 metre derinlikte uzanan devasa bir rıhtım duvarı gün yüzüne çıkarıldı. Duvarın kalınlığı 2 metre, uzunluğu ise 135 metre olarak ölçüldü. Kazı alanında, biri kemerli olmak üzere iki kapıya ait izler de bulundu. İnşaat Mühendisi Beyza Nur Yılmaz, duvarın dönemsel olarak ciddi tahribatlara uğradığını, geçmişte dökülen çimentoların sökülerek özgün yapıya zarar vermeyen restorasyon teknikleri uygulandığını belirtti. Güçlendirme ve derz işlemlerinin ardından, duvarın içindeki boşluklara hidrolik kireç esaslı enjeksiyon malzemesi veriliyor.
TİCARETİN KANITLARI BULUNDU
Kazılar sırasında ortaya çıkan buluntular, Trabzon'un köklü ticari ilişkilerini belgeliyor. Ön bölümde bulunan ve Kırım yapımı olduğu belirlenen bir kandil, şehrin Kırım ile olan ticari bağlarını kanıtlıyor. Ayrıca Bizans dönemine ait çanak ve çömlek parçaları da gün yüzüne çıkarıldı. İnşaat Mühendisi Yılmaz, en alt seviyelerde duvara dik konumda yeni duvar kalıntıları bulunduğunu ve bunların dükkan veya depolama alanı olabileceğini ifade etti. Buluntular, müze denetiminde incelenmeye alındı.
