Sınav döneminin kapılarını aralamasıyla birlikte öğrenciler üzerindeki baskı da artarken, Ankara Güven Hastanesi Çayyolu Tıp Merkezi'nden Uzman Doktor Özge Çelik Büyükceran, az miktarda kaygının performansı olumlu etkileyebileceğini ancak aşırı kaygının dikkat dağınıklığı, unutkanlık ve motivasyon kaybı gibi ciddi sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Kaygının doğru yönetilmediğinde öğrenme sürecini bir kişisel değer ölçütüne dönüştürerek performansı düşürdüğünü belirtti.
kaygının çift yönlü etkisi: dozunda faydalı, fazlası zararlı
Uzman Doktor Özge Çelik Büyükceran, kaygının beynin doğal bir tepkisi olduğunu ve az miktarda olduğunda öğrenme ve sınav performansını tetikleyebileceğini ifade etti. Ancak bu sınır aşıldığında, dikkat dağınıklığı, hafıza sorunları, uykusuzluk ve motivasyon düşüklüğü gibi olumsuz etkilerin kaçınılmaz hale geldiğini vurguladı. Büyükceran, kaygının, sınavın bir öğrenme deneyimi olmaktan çıkıp, bireyin kendi değerini belirleyen bir ölçüt olarak algılanması durumunda zararlı bir boyut kazandığının altını çizdi. Bu noktada ailelerin tutum ve davranışlarının, çocuğun kaygıyla başa çıkma becerisi üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ekledi.
ailelerin rolü: sonuç yerine çabayı takdir etmek
Ailelerin en sık yaptığı hatalardan birinin, çocuklarını yalnızca sınav sonuçlarına göre değerlendirmek olduğunu belirten Büyükceran, "Kaç net yaptın?" gibi sorular yerine, "Çalışma düzenini koruyabildin mi?" veya "Elinden geleni yapabildin mi?" gibi çocuğun çabasını ve gayretini öne çıkaran ifadelerin, daha sağlıklı bir psikolojik etki yarattığını dile getirdi. Çocuğun gösterdiği çabayı fark edip desteklemenin, özgüveni ve iç motivasyonu güçlendirdiğini vurgulayan uzman, baskıcı yaklaşımlar yerine teşvik edici bir tutumun önemine dikkat çekti.
kaygıyla başa çıkma yolları ve profesyonel destek
Kaygıyla mücadele için somut yöntemlere de değinen Büyükceran, son gece yoğun çalışmak yerine planlı ve sürdürülebilir bir çalışma programı oluşturmanın kaygıyı önemli ölçüde azaltacağını belirtti. Sınav öncesinde birkaç dakika yapılacak kontrollü nefes egzersizlerinin de oldukça etkili olabileceğini söyledi. Ayrıca uyku, beslenme ve kısa molaların zihinsel performans için kritik önem taşıdığını hatırlatarak, öğrencilerin dinlenmeye de zaman ayırmaları gerektiğini ekledi. Eğer kaygı hali günlük işlevselliği bozuyor ve uzun süre devam ediyorsa, profesyonel destek alınmasının faydalı olabileceğini, zira bu belirtilerin altta yatan farklı psikolojik süreçlerle de ilişkili olabileceğini sözlerine ekledi. Büyükceran, sınav sürecinin daha sağlıklı atlatılması için öğrencilerin kendilerine zaman tanımaları, mükemmel olma baskısından uzaklaşmaları ve sürece güvenmeleri gerektiğini vurguladı.
